سمینار قانون امر به معروف و نهی از منکر

سمینار قانون امر به معروف و نهی از منکر « فرمان رهبر امارت اسلامی در مورد اقامه نماز» روز چهارشنبه 23 /3/1405 مطابق17/12/1447 در پوهنتون جامعةالمصطفی افغانستان با حضور همه کارمندان این نهاد علمی برگزار شد.

این برنامه آموزشی ویژه کارمندان، فرمان رهبر امارت اسلامی در مورد اقامه نماز توسط مولوی روحان‌الدین رشید قرائت و تشریح گردید.

اعوذ بالله من الشيطان الرجيم قال الله تعالى: الَّذِينَ إِنْ مَكَّنَّاهُمْ فِي الْأَرْضِ أَقَامُوا الصَّلَاةَ وَآتَوُا الزَّكَاةَ وَأَمَرُوا بالْمَعْرُوفِ وَنَهَوْا عَنِ الْمُنْكَرِ وَلِلَّهِ عَاقِبَةُ الأمور [الحج: ٤١] عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَقَدْ هَمَمْتُ أَنْ أَمُرَ بِحَطَبٍ فَيُحْطَبَ ثُمَّ أَمُرَ بِالصَّلَاةِ، فَيُؤَذِّنَ لَهَا. ثُمَّ أَمْرَ رَجُلًا فَيَؤُمُ النَّاسَ، ثُمَّ أُخَالِفَ إلى رجالٍ، فَأُحَرِّقَ عَلَيْهِمْ بُيُوتَهُمْ، وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَوْ يَعْلَمُ أَحَدُهُمْ. أَنَّهُ يَجِدُ عَرْفًا سَمِينًا، أَوْ مِرْمَاتَيْنِ حَسَنَتَيْنِ، لَشَهد العشاء صحيحالبخاري، كتاب الاذان، بَابُ وُجُوبِ صلاةِ الجَمَاعَةِ : ٦٤٤] عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ: أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلٌ أَعْمَى، فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللهِ، إِنَّهُ لَيْسَ لِي قَائِدٌ يَقُودُنِي إِلَى الْمَسْجِدِ، فَسَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُرَخّصَ لَهُ فَيُصَلِّي فِي بَيْتِهِ، فَرَخَّصَ لَهُ، فَلَمَّا وَلَّى دَعَاهُ، فَقَالَ: «هَلْ تَسْمَعُ النِّدَاءَ بِالصَّلَاةِ؟ قَالَ: نَعَمْ، قَالَ: «فَأَجِبْ» صحيح مسلم كِتَابُ الْمَسَاجِدِ وَ مَوَاضِعِ الصَّلَوةَ، بَابُ يَجِبُ إِثْيَانِ الْمَسْجِدِ عَلَى مَنْ سَمِعَ النِّدَاء ٢٥٥ و ٦٥٣٠] عَنْ نَافِعٍ مَوْلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ كَتَبَ إِلَى عُمَّالِهِ: إِنَّ أَهَمَّ أَمْرِكُمْ عِنْدِي الصَّلَاةُ فَمَنْ حَفِظَهَا وَحَافَظَ عَلَيْهَا، حَفِظَ دِينَهُ. وَمَنْ ضَيْعَهَا فَهُوَ لِمَا سِوَاهَا أَضْيَعُ.... موطأ الامام مالك ج ١ ص ٦] قال عمر بن الخطاب رضي الله عنه: تعاهدوا الرجال في الصلاة فإن كانوا مرضى فعودوهم، و إن كانوا غير ذلك فعاتبوهم". كتاب مناقب أمير المؤمنين عمر بن الخطاب لأبي الفرج ابن الجوزي، ص ١٨٥] صَلَاةَ الْجَمَاعَةِ وَاجِبَةٌ عَلَى الرَّاجِحِ فِي الْمَذْهَبِ أَوْ سُنَّةٌ مُؤَكَّدَةٌ فِي حُكْمِ الْوَاجِبِ كَمَا فِي الْبَحْرِ وَصَرَّحُوا بِفِسْقِ تَارِكِهَا وَتَعْزِيرِه". [ الدر المختار وحاشية ابن عابدين رد المحتار» ج ١ ص ٤٥٧] وفي «القنية»: "تارك الجماعة من غير عذر، يجب تعزيره ويأثم الجيران بالسكوت عنه". [العناية بشرح النقاية لملا علي القاري ج ۱ ص ۳۲۳] بر اساس آیه مبارک شریف احادیث مبارک رسول الله صلى الله عليه وسلم، اقوال حضرت عمر رضى الله تعالى عنه و جزئیات فقهی فوق و این که اقامه معروفات و ازاله منكرات برمبنای آیت مبارکه نقل شده از جمله اهداف اصلی نظام اسلامی است، مراتب ذیل ابلاغ می‌گردد:

ماده اول: (۱) اقامه نماز با جماعت شرعاً واجب و تارک جماعت مستوجب تعزیر است. (۲) منسوبین و مسئولین وزارتها و ادارات امارتی شرعاً مکلف اند که به نماز خویش پابند باشند و در اوقات معینه نماز را با جماعت اقامه نمایند.

اقامه نماز با جماعت شرعاً واجب و تارک جماعت مستوجب تعزیر است.

شرکت در نماز جماعت یک تکلیف شرعی دانسته شده و کسی که بدون دلیل قابل قبول از آن خودداری کند، می‌تواند مشمول تعزیر شود.

تعزیر در فقه به مجازاتی گفته می‌شود که نوع و مقدار آن از پیش به‌صورت مشخص تعیین نشده و توسط مقام صلاحیت‌دار، در چارچوب احکام شرعی و قانونی، تعیین می‌شود.

منسوبین و مسئولین وزارت‌ها و ادارات امارتی شرعاً مکلف اند

این بخش تأکید می‌کند که کارکنان و مسئولان ادارات:

• به ادای نماز پایبند باشند؛
• نمازها را در وقت مقرر انجام دهند؛
• و در نماز جماعت شرکت کنند.

 ماده دوم: (۱) هرگاه منسوب و یا مسئول امارتی بدون عذر موجه نماز را با جماعت اداء ننماید، مسئولین دعوت و ارشاد وزارت یا اداره مربوط در قدم اول به وی توصیه و در صورت تکرار، او را به مسئول وزارت یا اداره مربوطه معرفی نماید. (۲) مسئول وزارت یا اداره مربوط موظف است تارک نماز جماعت را مطابق فقه حنفی به شکل مناسب تعزیر نماید.

هرگاه منسوب و یا مسئول امارتی بدون عذر موجه نماز را با جماعت اداء ننماید

در اینجا یک روند تدریجی پیش‌بینی شده است:

1. اگر فرد بدون عذر موجه در نماز جماعت حاضر نشود،
2. مسئولان دعوت و ارشاد (یا بخش مربوطه) ابتدا به او توصیه و تذکر می‌دهند.
3. اگر این عمل تکرار شود،
4. موضوع به مسئول یا مقام بالاتر اداره معرفی می‌گردد.

بنابراین در مرحله نخست، برخورد ارشادی در نظر گرفته شده است.

مسئول وزارت یا اداره مربوط موظف است تارک نماز جماعت را مطابق فقه حنفی به شکل مناسب تعزیر نماید.در صورت تکرار تخلف، مسئول اداره مکلف شده است که مطابق احکام فقه حنفی اقدام انضباطی یا تعزیری مناسب را اعمال کند.

خلاصه

1. شرکت در نماز جماعت برای کارکنان و مسئولان ادارات امارتی یک تکلیف دانسته شده است.
2. در صورت عدم شرکت بدون عذر موجه، ابتدا تذکر و توصیه داده می‌شود.
3. در صورت تکرار، فرد به مقام مسئول معرفی شده و امکان اعمال تعزیر یا اقدام انضباطی مطابق فقه حنفی پیش‌بینی شده است.